De koelvloeistof en de ruitensproeiervloeistof zijn beide opgeslagen onder de motorkap, in reservoirs die soms erg dicht bij elkaar liggen. Hun verwisseling tijdens het bijvullen kan het koelsysteem van de motor beschadigen of de zichtbaarheid van de voorruit verminderen. Ze onderscheiden op basis van drie waarneembare criteria zonder gereedschap: de chemische samenstelling, de fysieke eigenschappen bij aanraking en de wettelijke etikettering van de fles.
Samenstelling: glycol versus alcohol, twee verschillende families
De koelvloeistof is gebaseerd op glycol (ethyleenglycol of propyleenglycol) gemengd met gedemineraliseerd water en corrosiewerende additieven. Deze glycol zorgt ervoor dat de vloeistof door het motorblok kan circuleren zonder te bevriezen in de winter of te koken in de zomer.
Lees ook : Oplossingen voor veelvoorkomende ketelproblemen: hoe ze te herkennen en op te lossen
De ruitensproeiervloeistof is daarentegen samengesteld uit alcohol (ethanol of isopropanol) verdund in water, met oppervlakte-actieve stoffen om insecten en vetresten op de voorruit op te lossen. De vermelding “bevat isopropylalcohol” staat vaak op het etiket van de ruitensproeiervloeistof.
Dit verschil in chemische basis verklaart waarom de twee vloeistoffen niet uitwisselbaar zijn. De alcohol in de ruitensproeiervloeistof, wanneer deze in het koelsysteem wordt gegoten, verdampt bij lage temperaturen en biedt geen bescherming tegen corrosie of oververhitting. Daarentegen laat de glycol in de koelvloeistof een vettige film achter op de voorruit en beschadigt de ruitenwissers binnen enkele weken. Weten hoe je koelvloeistof in de ruitensproeiervloeistof kunt herkennen voorkomt dit soort schade.
Aanvullende lectuur : Hoe het streepje van 6 te vinden en te gebruiken op een computer- of laptoptoetsenbord?
Kleur en textuur van de vloeistof: wat de aanraking onthult onder de motorkap
De kleur is de eerste visuele aanwijzing, maar kan misleidend zijn. Ruitensproeiervloeistof is vaak blauw. Koelvloeistof is er in blauw, groen, roze, oranje of paars, afhankelijk van de norm van de fabrikant. Een blauwe fles is dus niet voldoende om te beslissen.
De aanraking is een betrouwbaarder criterium dan de kleur. De koelvloeistof op basis van glycol laat een licht vettig en plakkerig gevoel achter tussen de vingers. De ruitensproeiervloeistof, op basis van alcohol, verdampt snel en laat geen olieachtige resten op de huid achter.
De geur completeert de diagnose. Ruitensproeiervloeistof heeft een sterke alcoholgeur, soms geassocieerd met een geur (appel, citroen). Koelvloeistof heeft een zoete, chemische geur, zonder alcoholische noot. Door een druppel tussen de duim en wijsvinger te wrijven, wijst de combinatie van een vettige textuur en een zoete geur op koelvloeistof.
Overzicht van sensorische aanwijzingen
- Vettige textuur, aanhoudende film op de vingers, zoete geur: koelvloeistof
- Snelle verdamping bij aanraking, uitgesproken alcoholgeur: ruitensproeiervloeistof
- Blauwe kleur: niet onderscheidend, beide vloeistoffen kunnen blauw zijn
Etikettering en CLP-pictogrammen: lees de fles voordat je giet
Wanneer de originele fles beschikbaar is, is het etiket duidelijk. De flessen koelvloeistof en ruitensproeiervloeistof vallen onder de CLP-regelgeving (Classificatie, Etikettering en Verpakking), en hun gevarensymbolen verschillen duidelijk.
Een fles koelvloeistof heeft vrijwel altijd een pictogram voor toxiciteit en milieugevaar. Ethyleenglycol is geclassificeerd als giftig bij inslikken. Verschillende fabrikanten zoals TotalEnergies of Motul voegen ook het pictogram voor corrosie toe aan hun veiligheidsinformatiebladen.
De consumentenruitenwisser, op basis van alcohol, toont meestal alleen een pictogram voor ontvlambaarheid, of zelfs geen pictogram afhankelijk van de formulering. Dit verschil in signalering is de snelste manier om een niet-geëtiketteerde fles te identificeren: de aanwezigheid van een rode diamant met een schedel of een dode boom wijst op koelvloeistof.
Vermeldingen om op het etiket te herkennen
- “Ethyleenglycol” of “propyleenglycol” in de samenstelling: koelvloeistof
- “Isopropylalcohol” of “ethanol” in de samenstelling: ruitensproeiervloeistof
- Pictogram voor toxiciteit (schedel, uitroepteken): zeer waarschijnlijk koelvloeistof
- Pictogram voor vlam alleen of geen pictogram: ruitensproeiervloeistof
Reservoirs onder de motorkap: de juiste dop op het voertuig herkennen
Op de meeste voertuigen heeft het reservoir voor ruitensproeiervloeistof een dop met een pictogram van een voorruit met een waterstraal. De kleur is vaak blauw of zwart. Het reservoir voor koelvloeistof is daarentegen verbonden met het motorcircuit via slangen. De dop heeft een temperatuur symbool of de vermelding “coolant”.
Het koelvloeistofreservoir heeft zichtbare min/max-graduaties door de doorzichtige wand. De vloeistof binnenin is gekleurd (groen, roze, oranje afhankelijk van de fabrikant). Het reservoir voor ruitensproeiervloeistof is vaak groter, ondoorzichtig of doorschijnend, en de inhoud is lichtblauw.
Recente fabrikanten (Volkswagen, BMW, Stellantis) gebruiken interne kleurcodes voor de originele koelvloeistof. Roze of paars komt overeen met specifieke normen. Als de vloeistof zichtbaar in het reservoir onder de motorkap roze, paars of oranje is, is het koelvloeistof. Geen commerciële ruitensproeiervloeistof gebruikt deze tinten.
Vulfout: concrete gevolgen voor de motor en de voorruit
Het gieten van ruitensproeiervloeistof in het koelsysteem vormt een probleem voor de thermische bescherming. De alcohol verdampt ver onder het normale kookpunt van het circuit, wat leidt tot drukverlies en een risico op oververhitting van de motor. De corrosiewerende additieven ontbreken, en de metalen componenten van het circuit (waterpomp, radiator) verouderen sneller.
In de andere richting laat koelvloeistof die in het reservoir voor ruitensproeiervloeistof wordt gegoten een vette film op de voorruit achter die door de ruitenwissers wordt verspreid zonder te worden verwijderd. De zichtbaarheid neemt af, vooral tijdens het rijden ‘s nachts of in de regen. De rubbers van de wissers zwellen op en vervormen bij contact met glycol.
In geval van een fout zijn het leegmaken van het betrokken reservoir en een spoeling met schoon water voldoende als de fout snel wordt opgemerkt. Voor het koelsysteem dat is verontreinigd met ruitensproeiervloeistof, blijft een volledige ontluchting van het circuit gevolgd door een bijvulling met de door de fabrikant aanbevolen vloeistof de juiste procedure.
Het onderscheid tussen deze twee vloeistoffen hangt af van drie snelle controles: de textuur tussen de vingers, de geur van het product en de pictogrammen op de fles. Een eenvoudige reflex voor elke bijvulling onder de motorkap voorkomt reparaties die veel duurder zijn dan een nieuwe fles.